Kula Nebojša ispod Kalemegdana danas je svečano otvorena uz veliku medijsku pažnju. Otvorili su je predsednici Grčke i Srbije Karolos Papuljas i Boris Tadić te gradonačelnik Beograda Dragan Đilas.
Kula Nebojša imala je razne funkcije i namene od svoje izgradnje do danas. Tako je svojevremeno bila deo fortifikacijskog sistema, zatim tamnica i najzad galerija i turistička atrakcija.
Najpoznatiji zatočenik iz perioda dok je bila neslavna tamnica bio je Riga od Fere, grčki pesnik i borac za oslobođenje od Otomanske imperije. Otuda i ovolika zainteresovanost Grčke za projekat obnove. Naime, vlada Grčke izdvojila je značajnu sumu od 1,4 miliona evra kako bi kula Nebojša zasjala u svom punom sjaju kakav i zaslužuje obzirom na činjenicu da je upravo ona jedan od najstarijih objekata Beograda i same Beogradske tvrđave.
Ime kule nastalo je negacijom glagola bojati se, što bi značilo da se kula ne boji ni jednog neprijatelja te da je neosvojiva. Takvo imenovanje kula se može naći i kod drugih slovenskih naroda, kao npr. u slovačkim tvrđavama*
Naimje, legenda kazuje da se „neosvojiva kula“ nekada nalazila u gornjem gradu u okviru ondašnjeg vladarskog zamka despota Stefana Lazarevića te da je služila je kao donžon kula (osmatračnica). Kada su jedne prilike Turci zauzeli skoro celu Beogradsku tvrđavu, vinula se u nebesa i odletela u Donji grad izvan njihovog domašaja…
Nekada se ova kula nazivala i „Bela kula“ što ukazuje na još jednu sličnost i paralelu sa Grčkim narodom i istorijom. Naime „Bela kula“ je simbol grada Soluna a sličnosti između Solunske i Beogradske „Bele kule“ uporedite sami u našem članku „Bela kula, Solunska”
Kula Nebojša se svojevremeno nazivala i „Temišvarska“ a svoj današnji naziv dobila je tek u XVII veku i to tako što ga je nasledila od prvobitne istoimene kule koja je stradala u eksploziji baruta a nalazila se nedaleko odavde.
Kula Nebojša sagrađena je oko 1460. Godine od strane Ugara kako bi zaštitili prilaz Dunavskom pristaništu. Kula ima osmougaonu osnovu i pet nivoa (prizemlje i četiri sprata). Visoka je ukupno 22m i nalazi se na obali Dunava u nekadašnjem pristaništu. Karakterišu je debeli kameni zidovi sa malim i čestim prozorima – topovskim otvorima odakle je branjena od napada sa vode i kopna. Prvobitno je bila sa platformom i isturenim drvenim konzolama na vrhu da bi kasnije, za vreme obnove Beogradske tvrđave pod Austrijskom opsadom bila ukrovljena kakva je i danas.
Danas, u obnovljenoj Kuli Nebojša nalazi se niz izložbi koje prikazuju različite periode istorije same kule i Beogradske tvrđave.
Prvi nivo kule predstavlja period kada je ona bila tamnica. Drugi nivo je posvećen Rigi od Fere , koji je ovde bio utamničen i gde je i stradao.
Prvi srpski ustanak i nastanak moderne srpske države početkom 19. veka predstavljen je na trećem nivou izložbe.
Na poslednjem nivou Kule Nebojše predstavljena je istorija Beograda koji je od tvrđave Osmanskog carstva tokom prvih decenija 19. veka postao prestonica vazalne Kneževine Srbije.
*Wikipedia
1. Stara Ĺubovna, Gotická veža – bergfried (nebojsa)
2. Spissky Hrad – veža Nebojsa
3. Slanec Castle – Nebojsa tower, Slovakia
Bela kula, simbol Soluna
Kula Gardoš, simbol Zemuna
Objavljeno: 29.04.2011
