Izaberite turističku destinaciju i saznajte više o njoj

Mirna i Istra

Mirna je najlepša i naduža reka na poluostrvu Istra. Italijani je zovu Fiume Quieto.

Izvor reke Mirne nalazi se 32 km uzvodno od ušća u Jadransko more, u dolini i mestu Kotli nedaleko od Huma – najmanjeg grada na svetu! Mesto Kotli dobilo je ime po karakterističnim izvorima nalik na kotlove sa kipućom vodom.

Interesantno je da je nekada (do oko 1500 godine) Mirna bila plovna sve do luke Baštija podno Grožnjana. Međutim, vekovima unazad Mirna je nanosila pesak i šljunak u svoje korito i tako bivala sve plića, naročito na ušću u blizini Novigrada.

Danas Mirna u većem delu svog toka ima novo specifično, veštački izgrađeno korito pravo poput pruge. Postoje sporenja u javnosti i inicijative da se Mirna vrati u svoje staro korito, no, bilo kako bilo, lepota Mirne je nesporna i ako se planovi regulacije starog toka ostvare ostaće legenda o novoj – staroj prelepoj Mirni. Teško je izvodljivo imati dve Mirne.

Rijeka Mirna

Vratimo se nazad u antičko doba kada su brodovi (dužine i do 10 metara i gazom od 1,5 m) plovili uzvodno sve do Grožnjana. Bile su to uglavnom lađe na vesla koje su prevozile amfore sa teretom. Ovo je bilo moguće jer je tada nivo mora bio viši u odnosu na ušće i korito Mirne pa su se, nizvodno od Grožnjana, u donjem toku mešale slana i slatka voda. Postoje pisani tragovi kako su se stanovnici Kostajnice bavili splavarenjem po Mirni, nizvodno nošeni vodenim tokom a uzvodno su ih, poput čuvenih burlaka s Volge, teglili konopcima i uz pomoć magaraca.

U Tarskoj vali još i danas postoje spomenici lađarstva na Mirni. Poslednje retke lađe na Mirni plovile su u 19. veku a kasnije su, izgradnjom „vinske“ železnice uskog koloseka potpuno nestale. (pročitajte zanimljiv tekst o pruzi uskog koloseka „Šarganska osmica“).

Ova čuvena „vinska“ pruga poznatija pod imenom Parenzana povezivala je Trst i Poreč (Parenzo) preko Kopra, Pirana, Buja, Grožnjana, Motovuna… i dužini od 123 km. Probijala se preko jedanaest mostova, šest vijadukata i kroz devet tunela…

Ušće rijeke Mirne

Na samom ušću Mirne smestilo se naselje Antenal, nekada važna luka i raskrsnca puteva. Preko ušća Mirne u antenalu izgrađen je most i brana preko koje vodi put za Poreč.
Još u doba rimljana, Antenal i ušće Mirne bili su veliko saobraćajno čvorište preko koga su vodili važni morski i kopneni putevi. Ovde je postojala druga po veličini luka na severnom Jadranu Porto Quieto. Od ove luke bila je veća jedino ona Venecijanska. Po zapisima biskupa Tommasinija ovde se znalo „odmarati“ i do 50 brodova pod različitim zastavama.

Gornji tok Mirne je prilično nemiran i krivudav, planinski. Sledeći nadmorsku visinu tok reke biva sve mirniji dok se na kraju ne spusti u slikovitu ravnicu tj. donji tok.

A photo posted by ✨🌟✨🌟✨ (@nynnnnna) on

U gornjem toku Mirne postoji nekoliko sačuvenih vodenica koje predstavljaju skrivene turističke atrakcije. Kažu da ih je nekada ovde bilo mnogo i da se lokalno stanovništvo aktivno bavilo mlinarstvom. Danas ih je preostalo svega nekoliko a ulažu se znatni napori i sredstva, čak i iz fondova EU da se ove vodenice, sačuvaju i revitalizuju.

A photo posted by @rovenar on

Ipak, Najveća impresija na toku reke Mirne, spuštajući se nizvodno, negde na četrnaestom kilometru od izvora jeste slikovito i živopisno brdo na čijem vrhu se poput krune učvrstio grad Motovun.

Nizvodno od Motovuna reka postaje Mirna kao što joj i samo ime kaže.

Photo: Vladimir Plavljanić, Instagram
Tekst: Miroslav Bronzić