Kad se pomene reč “Sutjeska”, verovatno većina ljudi na području bivše Jugoslavije pomisli na filmski spektakl Stipe Delića sa Bred Pitom onog vremena, Ričardom Bartonom, i besmrtnim tandemom Bata Živojinović – Boris Dvornik u glavnim ulogama, u jednoj u nizu opevanih epskih bitaka sa Nemcima u 2. svetskom ratu. Bitka na Sutjesci, poznata još i kao Peta ofanziva (“Operacija Schwarz”) odvijala se od 15. maja do 15. juna na prostorima Crne Gore, istočne Hercegovine i istočne Bosne, a završne i najkrvavije bitke su se odigrale upravo na području reke Sutjeske i planinama koje je okružuju. U toku tih mesec dana borbe, poginulo je preko 7500 partizanskih boraca. Ipak, da ne ostane prepoznatljiva samo po ekranizaciji ovih dramatičnih događaja, pobrinule su se turističke organizacije Republike Srpske i Bosne i Hercegovine, koje su “Sutjesku” raznim metodama promovisanja postavile na turističku mapu Evrope i sveta.
Još od 1962. “Sutjeska” nosi status Nacionalnog parka i danas slovi za najstariji i najveći park takve vrste u Republici Srpskoj i Bosni i Hercegovini. Nacionalni park, geografski pripada istočnoj Hercegovini) obuhvata područje Sutjeske sa strogim prirodnim rezervatom Perućica, delove planina Maglić (sa 2386m, najviši je vrh u Bosni i Hercegovini), Volujaka, Vučeva i Zelengore. Celo područje Parka odlikuje izuzetna lepota i raznolikost oblika pejzaža – od pitomih dolina, gustih šumskih kompleksa, planinskih pašnjaka do visokih planinskih masiva. Na Zelengori se nalazi osam glečerskih jezera, a ono što je specifično za ovo područje duboki su kanjoni Sutjeske, Hrčavke i Jabučnice, bistrih planinskih reka, na sreću ribolovaca, bogatih potočnom pastrmkom. Veoma je bogat i fond divljih životinja kao i retkih biljnih vrsta.
U samom srcu Parka smešten je i strogi prirodni rezervat Perućica, jedna od retkih sačuvanih prašuma Evrope. U ovom rezervatu je sve prepušteno prirodi. Rađanje, život, umiranje i ponovno rađanje, sve se ovde odvija bez intervencije čoveka. Perućica tako danas predstavlja retku, prirodnu laboratoriju sa velikim značenjem za mnoge naučne discipline, edukaciju, kao i za jednostavno uživanje u čistoj i nedirnutoj prirodi. U Perućici, kao i u drugim delovima parka “Sutjeska”, nalazi pravo bogatstvo i raznovrsnost biljnog sveta, kao i niz endemskih i retkih vrsta. O bogatstvu biljnog sveta Perućice svedoči i podatak da je do sad tamo registrovano preko 170 vrsta drveća i grmlja i preko 1000 vrsta zeljastog bilja.
Područje Nacionalnog Parka “Sutjeska” je tipično planinsko; impozantni su vrhovi Maglića i Volujaka (veličanstveni gorostasi, prepuni strmih, surovih litica, prošarani i u letnjim mesecima snegom), Vučeva (prostrana planinska visoravan, okružena sa tri strane kanjonima Sutjeske, Drine i Pive, a sa četvrte natkrivena visokim masivom Maglića) i Zelengore (po mnogima i najlepša planina ovih prostora, nepregledna, sva u pokrivaču od šuma i zelenih pašnjaka), a mesta Prijeđel, Dragoš Sedlo, Prijevor, Čemerno, povezuju ove planinske vence.
Reka Sutjeska, koja na neki način i reprezentuje čitavu ovu regiju, izvire ispod vrha Vlasulja na planini Volujak na nadmorskoj visini od 1520 m, a kod sela Kosmana utiče u Drinu. Reka, bistra i bogata ribom, teče kroz usku i duboku niziju čije su obale većim delom pošumljene. Između planina Tovarnice i Volujka reka prelazi u klisuru, pa njeni brzaci postaju veoma atraktivni zaljubljenicima u splavarenje.
Tekst napisao: Aleksandar Devetak
Objavljeno: 12.02.2011
