Izaberite turističku destinaciju i saznajte više o njoj

Iron gate – Srbija i Rumunija

Nacionalni park Đerdap i rezervat prirode Portile de Fier (u Rumuniji, prekoputa Đerdapa) – IRON GATE

Nacionalni park Đerdap

Nacionalni park Đerdap nalazi se u severoistočnom delu Srbije, na samoj granici sa Rumunijom. Preko puta, na Rumunskoj strani nalazi se rezervat prirode Porţile de Fier. Dunav je na putu, ka Crnom moru, kroz Karpate probio Đerdapsku klisuru, koja formira deo granice između Srbije i Rumunije. Zbog svog veličanstvenog izgleda Rumuni je nazivaju Parcul Natural Porţile de Fier tj. ’’Gvozdena vrata’’, dok naziv Đerdap potinje od persijske reči ’’girdap’’ što znači vir ili vrtlog.

Nacionalni park Đerdap je najveći nacionalni park u Srbiji, prostire se na površini od 63.608 hektara (a zaštitnom zonom je obuhvaćeno 93.968 hektara) duž 100 km desne obale Dunava, od Golubca do Karataša kod Kladova obuhvatajući uzani šumoviti brdsko-planinski pojas, širine od 2 km do 8 km uz Dunav, koji se iznad Dunava izdiže od 50 do 800 metara nadmorske visine. Nacionalni park Đerdap često nazivaju i rečnim nacionalnim parkom, zato što značajan deo Đerdapa čini Dunav.

Rezervat prirode Porţile de Fier

Rezervat prirode Porţile de Fier se nalazi, kao što je već pomenuto, preko puta nacionalnog parka Đerdap. Obuhvata površinu od 115.655 hektara i najveći je park prirode u Rumuniji, njegova uprava se nalazi u gradu Oršavi.

Đerdapsko jezero

Đerdapsko jezero (na rum. Lacului de acumulare Porţile de Fier) je veštačko akumulaciono jezero koje leži u Đerdapskoj klisuri. Nastalo je 1972. godine kada su Srbija (u to vreme Jugoslavija) i Rumunija izgradile hidrocentralu Đerdap I. Dugačko je preko 100 km, a površina mu je 253 km2, od čega je 163 km2 na srpskoj a 90 km2 na rumunskoj strani. U Srbiji je najveće jezero po veličini a na Balkanu zauzima četvrto mesto.

Područje Đerdapske klisure je za nacionalni park proglašeno je 1974.godine. Đerdapska klisura je najveća i najduža klisura probojnica u Evropi. Đerdapsku klisuru čine naizmenično poređane kotline (Ljupkovska, Donjomilanovačka, Oršavska, Vlaško – Pontijska nizija) i klisure (Golubačka, Gospođin vir, Kazan, Sipska).

Đerdapska klisura i njena neposredna okolina odlikuje se bogatom florom. Osobenosti flore u Đerdapskoj klisuri ne ogledaju se samo u broju vrsta (dosadašnjim istraživanjima zabeleženo je više od 1100 biljnih vrsta), već i u sastavu koji sačinjavaju biljke različitog rasprostranjenja i ekologije i različitog porekla i starosti. Đerdap je, takoreći, mala botanička bašta sastavljena od različitih vrsta, ali razlika između nje i pravih botaničkih bašta je u tome što je nju priroda stvarala stotinama hiljada godina i baš zbog toga treba je čuvati i negovati kako bi ostala budućim pokolenjima.

Nacionalni park Đerdap je dom za mnogo različitih vrsta životinja. Na ovom prostoru mogu se videti (a možda i sresti) medved, ris, vuk, šakal, suri orao, sova, crna roda i mnoge druge vrste. Virovi i vrtlozi pogoduju mnogim vrstama ribe, a posebno somu koji dostiže težinu i do 100 kg.

Ovde se prepliću i sjedinjavaju prirodna i kulturna baština Srbije. Iz specifičnih prirodnih odlika ovog područja proistekla je vredna kulturna baština. Priobalni pojas je bio nastanjen još u neolitu, a o kontinuitetu življenja svedoče mnoge otkrivene arheološke vrednosti, od monumentalne kulture neolita, Lepenskog Vira, preko spomenika iz antičkog i srednjevekovnog perioda pa do savremenog doba. Đerdap, Gvozdena vrata, je hiljadama godinama bio izazov za putnike, trgovce, ratnike…

Nacionalni park Đerdap je atraktivan za posete tokom čitave godine. Možete obići atraktivne vidikovce, opustiti se i šetati razgledajući prirodne lepote, udišući svež i čist vazduh. Nacionalni park upoznaćete i kroz Golubački grad, Lepenski vir, Trajanovu tablu… i mnoge druge atraktivne i zanimljive destinacije.

Trajanova tabla

Trajanova tabla je jedan od rimskih spomenika na rimskom putu kroz Đerdap, posvećena je završetku radova na putu kroz Đerdap i izgradnji rimskog kanala u blizini današnje hidroelektrane. Uklesana je u stenu i na njoj je tekst napisan na latinskom posvećen rimskom caru Trajanu, na njoj piše:

“IMPERATOR CEZAR, BOŽANSKOG NERVE SIN, NERVA, TRAJAN AVGUST GERMANIK, VRHOVNI SVEŠTENIK, ZASTUPNIK NARODA PO ČETVRTI PUT, SAVLADAVŠI PLANINSKO I DUNAVSKO STENJE, SAGRADI OVAJ PUT.“

Prvobitno je bila postavljena na 1.5 m iznad rimskog puta pored Dunava. Kada je izgrađena hidroelektrana Đerdap (1963-1972) potopljen je rimski put i odlučeno je da se tabla iseče i podigne 50 metara više kako bi bila vidljiva sa reke. Rimski put i veliki broj utvrđenja pokazuje značaj Đerdapa za Rimljane.

Diana

Diana je najveće i najočuvanije rimsko utvrđenje – kastrum na Dunavu. Izgrađena je od tesanog kamena, u vreme cara Trajana, kada je prokopavanjem kanala omogućena bezbednija plovidba Dunavom. Diana je kastrum pravougaonog oblika, dimenzija 100 m sa 200 m, sa uvučenim kulama na bedemima. Konačan izgled dobija krajem III veka dodavanjem bedema sa isturenim kulama, koje se prostiru prema reci štiteći deo obale.

Lepenski vir

Lepenski Vir se nalazi na dunavskoj terasi u Đerdapu, predstavlja jedno od najznačajnijih arheoloških nalazišta Srbije. U arheološkim iskopavanjima u drugoj polovini prošlog veka nađene su iskopine sakralne arhitekture i monumentalna skulptura iz vremena od 7000-6000 godina p.n.e. Ovi nalazi su promenili svetske predstave o počecima civilizacije.

Golubac

Golubačka tvrđava ili Golubački grad je smeštena na visokoj litici na samom ulazu u Đerdapsku klisuru, na desnoj strani Dunava. Građen je lepezasto i sastoji se iz prednjeg, zadnjeg i gornjeg grada (sa citadelom). Sačinjava ga devet masivnih kula visine do 25 m, koje su povezane bedemom i poređane tako da brane gard i sa kopna i sa vode. Vreme nastanka grada nije utvrđeno.

Tekst: Slavica Blagojević

Foto panorame: Saša Stojanović

Fotografije: Slađana Maksimović, Miroslav Bronzić, arhiva

Postavi na Fejs

Vašoj pažnji preporučujemo i putopis „Lijepim plavim Dunavom„. Možete ga pročitati ovde >>>