Priča o istarskim putevima vina i istarskom vinskom preporodu krenula je početkom 90-ih godina prošlog veka kao ideja među malobrojnim zaljubljenicima u vino i mladim vinarima koji su u Istri želeli nešto inovativno. Istarski vinski putevi danas su veoma popularna i kvalitetna turistička atrakcija baš kao i kvalitetna vina koja se mogu probati u stotinjak istarskih podruma. Malo pojašnjenje za one koji se prvi put susreću sa ovim izrazom, vinski putevi su poseban oblik nuđenja i prodaje poljoprivrednih proizvoda nekog vinorodnog područja, na kome proizvođači-učesnici, udruženi pod etiketom vinskog puta, nude svoje specijalitete, logično, sa akcentom na vino. Uz turističku i ugostiteljsku ponudu, sastavni deo puteva vina su i atraktivnost okoline i prirodne lepote kojima put prolazi, kao objekti od kulturnog i istorijskog značaja.
Istra je najveće jadransko poluostrvo, koje uranja u more u smeru sunčanog jugozapada, samim tim savršena je podloga za čak 6.150 hektara vinograda, koji se dele na Vinogorje Zapadnu Istru (Bale, Brtonigla, Buje, Fažana, Grožnjan, Kaštelir-Labinci, Ližnjan, Marčana, Medulin, Novigrad, Poreč, Pula, Rovinj, Sv. Lovreč, Umag, Višnjan, Vižinada, Vodnjan, Vrsar), Vinogorje Centralne Istre (Buzet, Barban, Cerovlje, Gračišće, Kanfanar, Karojba, Lanišće, Lupoglav, Motovun, Oprtalj, Pazin, Sveti Petar u Šumi, Svetvinčenat, Tinjan, Žminj) i Vinogorje Istočne Istre (Kršan, Labin, Pićan, Raša, Sveta Nedelja). Uz sunce, na kvalitetu i raznovrsnost vina utiče i posebnost tla, odnosno plodna zemlja „crljenica“ uz more i bela zemlja u unutrašnjosti Istre. Istra je u kratkom periodu preuzela primat u proizvodnji kvalitetnih vina, a sa vinskim putem razvio se fenomenološki odnos prema kulturi uživanja u vinima.
Kao posledica fenomena vinskog puta, duž istarskog poluostrva nastalo je sedamdesetak vinskih podruma, koje svakodnevno obilaze turisti u potrazi za novim iskustvima. Malvazija, teran, refošk, cabernet sovinjon, merlot, muškat, šardone, pinot samo su deo razloga da se poseti Istra. Neoposivo je zadovoljstvo kada vam domaćin širom otvori vrata vinske konobe, natoči čašu crnog ili belog vina, nareže domaćeg hleba, sira i pršute, uz to priloži najfinije maslinovo ulje da se nađe za stolom i uz iskren smešak sedne uz vas kako bi ispričao neku zanimljivu priču, o svojoj zemlji, vekovnoj brizi o grožđu, građenju podruma kroz generacije, filtriranju i punjenju vina i sprečavanju ulaska vazduha u buteljke.
Istorijski gledano, još se stara Austro-Ugarska zaljubila u istarsko vino i 1902. godine izgradila usku prugu od Trsta do Poreča, popularno nazvanu „vinska pruga“ ili „La Parenzana„. Globalno poznati ljubitelj žena i zavodnik Đakomo Kazanova je u svojim memoarima pominjao istarska vina kao svojevrsni ljubavni afrodizijak. Pravi ljubitelji vina nipošto neće zaobići Istru u novembru, u vreme sv. Martina, popularnog Martinja, kada se u celoj Hrvatskoj, pa i u Istri, odvija festival u slavu vina. Na taj dan se krsti mlado vino, degustiraju se nešto starije sorte i jedu tradicionalni specijaliteti. Uz priču o Martinju treba pomenuti i jedan dobronameran savet, ukoliko se Martinje proslavlja onako kako dolikuje, kako domaćini vole reći, oz dobru kapljicu, onda nipošto ne treba posle toga sedati za volan automobila. Hrvatska policija je i inače veoma rigorozna i netolerantna po pitanju viška alkohola u krvi vozača a posebno su „naoštreni“ upravo u dane sv. Martina.
Tekst napisao: Aleksandar Devetak
Objavljeno: 23.12.2011
